Во современиот деловен свет, организациската култура често се третира како изолиран проект кој може да се „имплементира“ преку нови кодекси и дефинирани вредности.
Сепак, реалноста покажува дека јазот помеѓу она што е напишано во корпоративните статути и она што навистина се живее во работните средини е резултат на длабоката испреплетеност помеѓу бизнисот и општествениот менталитет. Работните средини не се вакуум; тие се микрокосмос на колективната свест.
Невидливиот товар на општествениот модел
Ниту една организација не може да функционира независно од средината во која егзистира. Честопати, под површината на професионалноста, во работните процеси се прелеваат карактеристиките на општествената средина. Кога во една средина доминира претпазливост наместо креативност, се јавува јасна тенденција на обезвреднување на вистинската стручност.
Наместо да се потпираат на објективни капацитети, многу системи несвесно даваат предност на послушноста и „подобноста“. Ова резултира со декоративен менаџмент – форма каде што се применуваат универзални корпоративни решенија, додека суштинските одлуки сè уште се водат од хиерархиски стравови и потреба за контрола.
Филозофија на етиката и моралот: Темел на автентичноста
За да се разбере организациската култура, неопходно е да се навлезе во суштината на етиката и моралот. Иако често се користат како синоними, нивната улога во деловното работење е различна, но комплементарна:
- Моралот како внатрешен компас: Тој го претставува внатрешниот интегритет на поединецот и неговите длабоки уверувања. Без силен личен морал кај носителите на одлуки, секој корпоративен кодекс е само теоретска рамка без имплементација.
- Етиката е пракса, не принцип на хартија: Етиката е мостот помеѓу моралот и социјалниот систем. Таа не треба да се доживува како листа на правила, туку како жива филозофија на одговорноста.
Промената на културата бара „екологија на духот“ – процес на созревање каде секој поединец презема одговорност за етичкиот отпечаток што го остава во тимот. Без овој основен принцип, секоја нова деловна стратегија тешко се вкоренува бидејќи нема соодветна еволутивна основа врз која би се развила.
Емоционалната интелигенција како оператор на вредностите
Клучниот елемент кој овозможува етиката да премине од теорија во практика е Емоционалната интелигенција (EQ). Таа не е само вештина за комуникација, туку суштински механизам за функционален морал:
- Свесност наспроти суета: Развиениот EQ овозможува препознавање на сопствените несигурности. Без оваа свесност, честопати несвесно се девалвираат способните кадри за да се заштити сопствената позиција.
- Емпатијата како регулатор на правдата: Етиката бара препознавање на другиот како вредност. Високата емоционална интелигенција овозможува разбирање на капацитетите на тимот, создавајќи хармонија наместо тензија.
- Интегритет во криза: Моралот се тестира во моменти на притисок. Само емоционално зрела личност може да ги контролира импулсите за „лесни решенија“ во име на долгорочните етички принципи.
Лидерството како одлучувачки аспект на карактерот
Лидерството често погрешно се толкува како техничка вештина која се стекнува преку обуки и семинари. Сепак, вистинското лидерство е одлучувачки аспект на карактерот.
Менаџерот може да ги совлада најдобрите глобални стандарди, но доколку неговото делување не е втемелено на автентичен морал и емоционална мудрост, неговиот авторитет ќе остане само формален.
Вистинското лидерство бара интегритет кој е отпорен на општествените аномалии – способност за надминување на егото и стравот од туѓиот успех. Тоа подразбира лидерска зрелост каде одговорноста кон системот претежнува над желбата за инстант профит. На тоа ниво, етиката не е само законска рамка која се почитува „додека мора“, туку свесен избор на лидерски одлуки кои градат долгорочна вредност, наместо селективно користење на моќта за краткорочни цели.
Заклучок: Еволуција наместо козметика
Организациската промена не доаѓа преку некритичко копирање на модели кои се туѓи за локалниот контекст. Таа започнува со прифаќање на фактот дека културата во една компанија е рефлексија на зрелоста на нејзините лидери.
Решението не е во пронаоѓање на нова „магична“ алатка, туку во храброста да се помине низ процесот на лична и професионална еволуција. Само преку враќање на суштинските вредности и вистинско почитување на интелектуалниот капитал, можеме да изградиме системи кои имаат реална тежина и долгорочна иднина. Промената е бавна, но таа е единствениот пат кон автентичен успех.
Ваша,
Наташа Алексовска
